Rehber

Klima santrali nedir, nasıl çalışır?

Binaya temiz, doğru sıcaklıkta ve doğru miktarda hava veren sistemin kalbi klima santralidir. Bu rehberde santralin içinde neler olduğunu, havanın nasıl hazırlandığını, hangi binada hangi santralin kullanıldığını ve seçerken nelere bakılması gerektiğini anlatıyoruz.

9 dk okumaGüncelleme: HSS Mekanik

Klima santrali izometrik çizimi

Klima santrali nedir?

Klima santrali (İngilizcesiyle air handling unit, kısaca AHU), bir binanın ihtiyaç duyduğu havayı merkezi olarak hazırlayıp kanallar aracılığıyla mekânlara dağıtan cihazdır. Dışarıdan aldığı taze havayı filtreler, gerektiğinde ısıtır ya da soğutur, nemini ayarlar ve fanıyla kanal şebekesine basar. Çoğu santral aynı anda mekândaki kirli havayı da geri çeker; bu havanın bir kısmını dışarı atar, bir kısmını enerji tasarrufu için tekrar kullanır.

Kısacası klima santrali, havalandırma ile iklimlendirmeyi tek bir kasada birleştirir. Evlerde kullanılan duvar tipi klimalar yalnızca odanın içindeki havayı soğutup ısıtırken, klima santrali binaya taze hava verir ve bu havayı istenen koşula getirir. Hastane, alışveriş merkezi, fabrika, ofis ve otel gibi kalabalık ve büyük yapılarda temiz hava ihtiyacını karşılamanın en düzenli yolu budur.

Kısaca

  • Taze havayı alır, filtreler, ısıtır ya da soğutur ve kanallarla dağıtır.
  • Mekândaki kirli havayı geri çeker; bir kısmını dışarı atar, ısısını geri kazanabilir.
  • Büyük ve kalabalık binalarda sağlıklı ve konforlu havanın merkezidir.

Klima santrali nasıl çalışır?

Santralin içi, havanın sırayla içinden geçtiği bölmelerden oluşur. Her bölme havaya bir işlem uygular. Aşağıdaki şema, tipik bir santralde havanın izlediği yolu gösteriyor:

Klima santralinin bölümleri ve havanın izlediği yol Dış hava Binaya 1 2 3 4 5 6 7
Tipik bir klima santralinde bölümler. Sıralama ve bölüm sayısı projeye göre değişir.
  1. Damper ve karışım bölümü. Dış havanın ve mekândan dönen havanın ne kadar gireceğini damperler belirler. Kışın dönüş havası taze havayla karıştırılarak ısıtma yükü azaltılabilir.
  2. Filtre bölümü. Toz, polen ve partiküller burada tutulur. Kaba ön filtreden sonra genellikle daha ince bir torba filtre gelir; ameliyathane gibi hassas alanlarda kanal sonunda ayrıca HEPA filtre kullanılır.
  3. Isı geri kazanım. Dışarı atılan havanın ısısı (yazın serinliği) plakalı eşanjör ya da döner tamburla içeri giren taze havaya aktarılır. Enerji tüketimini en çok düşüren bölüm budur.
  4. Isıtıcı batarya. Kazandan ya da ısı pompasından gelen sıcak suyla havayı istenen sıcaklığa çıkarır.
  5. Soğutucu batarya. Soğuk suyla ya da doğrudan genleşmeli gazla havayı soğutur; bu sırada havanın nemi de yoğuşarak alınır. Altındaki drenaj tavası ve damla tutucu, suyun kanala taşınmasını önler.
  6. Fan bölümü. Hazırlanan havayı kanal şebekesinin direncini yenerek binaya basar. Günümüzde devri ayarlanabilen, yüksek verimli EC ya da frekans konvertörlü fanlar tercih edilir.
  7. Susturucu. Fan sesinin kanallar üzerinden mekânlara taşınmasını önler.

Gerekirse bu sıraya nemlendirici, ikinci bir ısıtıcı (son ısıtma) ya da ses ve hijyen gereksinimine göre ek bölmeler eklenir. Egzoz tarafında ise mekândan çekilen havayı dışarı atan ayrı bir fan bulunur.

Klima santrali nerelerde kullanılır?

Kalabalığın, ısı yükünün ya da hava kalitesi beklentisinin yüksek olduğu her yerde klima santrali kullanılır:

  • Hastaneler: Ameliyathane ve yoğun bakımlarda filtrelenmiş, basınç dengesi kontrol edilen hava gerekir; burada hijyenik santraller kullanılır.
  • Alışveriş merkezleri ve marketler: Yoğun insan ve aydınlatma yükü sürekli taze hava ve soğutma ister.
  • Ofisler ve plazalar: Toplantı odalarında ve açık ofislerde karbondioksiti düşük tutmak için.
  • Fabrikalar ve üretim alanları: Makine ısısını ve üretimden çıkan tozu, kokuyu uzaklaştırmak, çalışanlara temiz hava vermek için.
  • Sunucu odaları ve veri merkezleri: Cihazların ürettiği ısıyı kesintisiz atmak için.
  • Otel, okul, spor salonu, sinema ve tiyatro: Kalabalığın değiştiği salonlarda konforlu ve temiz hava için.

Klima santrali türleri

Standart (modüler) santral

İhtiyaca göre bölmeleri seçilen, en yaygın tip. Ofis, AVM ve fabrikalarda kullanılır.

Hijyenik santral

İç yüzeyleri kolay temizlenen, ölü noktası olmayan, sızdırmazlığı yüksek gövde. Hastane ve temiz odalar için.

Isı geri kazanımlı santral

Plakalı ya da döner eşanjörlü; egzoz havasının enerjisini geri kazanarak işletme maliyetini düşürür.

Çatı tipi (rooftop) santral

Kendi soğutma devresi olan, çatıya konan paket cihaz. Tek hacimli büyük mağaza ve salonlarda tercih edilir.

Havuz nem alma santrali

Kapalı yüzme havuzlarında havadaki nemi alarak yoğuşmayı ve yapı hasarını önler.

%100 taze havalı santral

Dönüş havasını hiç kullanmaz; laboratuvar ve ameliyathane gibi havanın tekrar dolaştırılmaması gereken yerler için.

Klima santrali seçerken nelere bakılır?

Doğru santral, binanın ihtiyacından yola çıkılarak hesapla seçilir. Bakılan başlıca değerler şunlardır:

DeğerNe anlatır?
Hava debisi (m³/h)Saatte ne kadar hava verileceği. Kişi sayısı, alan ve kullanım şekline göre hesaplanır.
Dış statik basınç (Pa)Kanal, menfez ve filtrelerin oluşturduğu direnç. Fan bu direnci yenebilecek şekilde seçilir.
Taze hava oranıHavanın ne kadarının dışarıdan alınacağı. Hastanede %100'e kadar çıkar.
Isıtma ve soğutma kapasitesi (kW)Yaz ve kış dış koşullarında havayı istenen sıcaklığa getirecek batarya gücü.
Filtre sınıfıTutulacak partikül boyutu. ISO 16890'a göre ePM sınıfları, hassas alanlarda EN 1822'ye göre HEPA.
Isı geri kazanım verimiAtılan havanın enerjisinin ne kadarının geri kazanıldığı. Yüksek verim, düşük işletme maliyeti demektir.
Gövde sınıflarıEN 1886'ya göre gövdenin dayanımı, hava sızdırmazlığı ve ısı köprüsü sınıfı.
Ses seviyesiSantralin ve kanalların mekâna taşıyacağı ses. Gerekirse susturucu eklenir.

Bunların yanında santralin yerleşeceği alan da önemlidir: filtre değişimi ve bakım için kapakların açılabileceği boşluk, kanal bağlantılarının rahat yapılabilmesi ve titreşimin binaya geçmemesi baştan düşünülmelidir.

Montaj ve devreye alma

İyi seçilmiş bir santral bile yanlış monte edilirse beklenen performansı vermez. Montajda dikkat edilen başlıca noktalar:

  • Santralin düz bir kaideye ve titreşim takozları üzerine oturtulması,
  • Kanal bağlantılarının esnek manşonlarla yapılarak titreşimin kanala geçmemesi,
  • Soğutucu batarya drenajında doğru yükseklikte sifon kullanılması (yoksa su tavada birikir ya da hava emer),
  • Dış hava ve egzoz ağızlarının, atılan havanın tekrar emilmeyeceği şekilde yerleştirilmesi,
  • Devreye almada fan devrinin ayarlanması, menfezlerde debilerin ölçülmesi ve damperlerle dengelenmesi.

HSS Mekanik olarak klima santrallerinin seçimini, montajını ve kanal bağlantılarını yapıyor; sistemi ölçerek çalışır halde teslim ediyoruz.

Sık sorulan sorular

Klima santrali ile split klima arasındaki fark nedir?

Split klima yalnızca bulunduğu odanın havasını soğutur ya da ısıtır; binaya taze hava vermez. Klima santrali ise dışarıdan taze hava alır, filtreler, iklimlendirir ve kanallarla bütün binaya dağıtır.

Klima santrali ile havalandırma santrali aynı şey mi?

Günlük dilde çoğu zaman aynı anlamda kullanılır. Teknik olarak yalnızca filtreleyip fanla hava veren cihaza havalandırma santrali, havayı ayrıca ısıtıp soğutan ve nemini ayarlayan cihaza klima santrali denir.

Isı geri kazanım gerçekten gerekli mi?

Taze havanın kışın ısıtılması, yazın soğutulması ciddi enerji ister. Isı geri kazanım bu enerjinin önemli bir kısmını atılan havadan geri alır. Avrupa'daki ekotasarım kuralları da çift yönlü havalandırma cihazlarında ısı geri kazanımı şart koşar.

Filtreler ne zaman değiştirilir?

Belirli bir takvimden çok, filtrenin önü ile arkası arasındaki basınç farkına bakılır. Fark üreticinin verdiği son değere ulaştığında filtre değiştirilir; bu yüzden santrallerde filtre basınç göstergesi bulunur.

Klima santrali kullanılan alanlar

Bu alanlarda kullanılan sistemleri çizimleriyle inceleyin.

Projeniz için bizimle görüşün